KỸ NĂNG ĐI VIỆN

Những định kiến xã hội có lý và thổi phồng về ngành y khiến người bệnh khó lòng dám đặt trọn niềm tin vào tay nghề, lương tâm nghề nghiệp bác sĩ nhưng ốm thì vẫn phải đi viện. Kỹ năng nào để vượt khó?

Cộng đồng ngày càng bức xúc về hệ thống y tế

Những câu chuyện về tiêu cực quanh sử dụng chế độ bảo hiểm y tế trong khám chữa bệnh, quá tải y tế mọi tuyến là đề tài dai dẳng, căng thẳng trong dư luận. Bên cạnh thành tựu y khoa tầm thế giới trong một số lĩnh vực, những sơ suất chuyên môn và tiêu cực y đức ở mức độ gây xung đột xã hội với nhiều tổn thất về mạng sống của cả người bệnh và phía nhân viên y tế.

Sự giận dữ của cộng đồng bốc hỏa không ngừng vì luồng thông tin dồn dập về bất cập y tế ở mọi vùng miền đất nước. Những ca cấp cứu xử lý chậm, xử lý sai khiến bệnh nhân không đáng mà lại bị tử vong chỉ do nhân viên y tế do thái độ vô trách nhiệm với mạng sống con người. Nhiều trường hợp sản phụ đẻ rơi chết con, tai biến mẹ do bác sĩ ngủ quên, bỏ vị trí trực, hay bệnh viện chậm thông báo một cách khó hiểu về việc bệnh nhân tử vong. Một kết quả nghiên cứu được công bố trên truyền thông đại chúng về nỗi đau xé ruột oan trái của các gia đình thai phụ phải bỏ mầm sống kiểu dự phòng vì chỉ định mẹ mắc rubella, trong khi con chỉ có một tỷ lệ thực nhiễm hơn 1/10 số ca.

Mối quan hệ bệnh nhân – nhà y có nhiều phần dè miếng nhau chứ không phải các bên cùng chiến đấu với bệnh tật vì sức khỏe con người. Đã liên tiếp xảy ra những trường hợp người nhà, người quen bức xúc vì bệnh nhân tử vong do không được cấp cứu kịp thời mà xoay ra hành hung nhân viên y tế, giết bác sỹ, đập phá cơ sở y tế bất chấp lỗi đúng sai về bên nào. Đó là do định kiến xã hội đã sẵn nung, khi rơi vào cảnh, con người khó có thể bình tĩnh xử trí để khỏi gây ra những hậu quả hình sự đáng tiếc tiếp theo.

Ốm đau nhìn viện mà… ghê

Thực tế đi viện cũng còn vô vàn khó khăn do con người trong hệ thống y tế vẽ ra hành bệnh nhân và người nhà họ. Từ khi bước chân vào cổng viện cho tới lúc may thì hồi phục mà về, xui thì lạc ra “cổng sau” ngàn thu vĩnh biệt, bệnh nhân và người nhà phải vận công để huy động không chỉ tiền bạc, nhân lực chăm sóc mà cả để ngó trước nhìn sau nhờ cậy kiểu nhất thân nhì quen, phát huy văn hóa phong bì từ tiền cục đến bạc lẻ.

Vẫn còn có bác sĩ bệnh viện mới xây dựng nâng cấp to đẹp ở Thủ đô yêu cầu người nhà bệnh nhân cấp cứu lúc 2 giờ sáng đi tìm mua… cặp nhiệt độ vì “ở đây ai cũng tự túc”. Đến khi người nhà không kiềm chế nổi, ra giữa sân la hét chửi bới thì cả trưởng khoa, bác sĩ, y tá mới cuống cuồng chìa cặp nhiệt độ ra và nói vớt “đây là mượn tạm bệnh nhân khác”.

Vẫn còn cảnh bệnh nhân rỉ tai nhau kinh nghiệm kẹp tiền vào y bạ để nhân viên xếp số khám nhanh hơn, để được chăm sóc tận tình hơn (mà chưa chắc đã đủ đến mức quy định trách nhiệm đương nhiên của nhà y), để được xếp giường nội trú… Thậm chí để được bệnh viện dẹp sỹ diện nghề nghiệp mà cho bệnh nhân chuyển viện tới tuyến cao hơn kịp thời.

Chuyện xót xa mà không quá hiếm ở phòng phẫu thuật: cụ bà hơn 70 tuổi chịu ca mổ sỏi thận rạch vết lớn thay vì được mổ nội soi vì bác sĩ hội chẩn nhầm phim; cháu bé mổ ruột thừa phải đi viện khác mổ cấp cứu lại sau một tuần vì kíp mổ trước làm vệ sinh khoang bụng ẩu, gây nhiễm trùng.

Bác sĩ kê đơn thuốc đặc trị vô tội vạ, dựa vào giá trị hoa hồng của hãng dược hơn là vì phù hợp với thể trạng bệnh nhân. Có bà mẹ suýt mua thuốc tẩy giun bán kèm trong đơn cho cậu con trai hai tuổi bị cảm sốt nếu không tình cờ biết vì mới dùng thứ thuốc đó chưa lâu.

Nói đến đi viện nhiều khi chợt lạnh người như thể bước vào biển lửa, bãi chông không chỉ vì bệnh tật thách đố mà cả những mỏi mệt lách luồn và nguy cơ gặp họa vì trình độ, thái độ nhà y.

Bệnh nhân cần làm gì để nhận được điều kiện khám chữa bệnh khả quan nhất trong bối cảnh guồng xoáy hay dở quanh bệnh viện đang rối mù như vậy?

Kỹ năng đi viện – không thể coi thường

Khi bệnh nhân không còn có thể phó thác mình hoàn toàn vào tay nhà chuyên môn và hệ thống dịch vụ y tế, họ buộc phải có thêm nhiều “kỹ năng tự cứu” trong mọi khâu tiếp cận khám chữa bệnh.

Thấy có triệu chứng bệnh tật, dù ở mức cấp cứu hay không, cần có tri thức tối thiểu hoặc xin được lời tư vấn hợp lý của người quen trong hoặc ngoài hệ thống y tế để xác định nên đến cơ sở y tế nào là phù hợp nhất. Đến đúng chuyên khoa, kịp thời hỗ trợ bệnh nhân, tranh thủ được thời cơ cấp cứu quý báu, can thiệp chữa bệnh từ đầu thì đỡ nguy cơ bùng phát, biến chứng.

Gặp bác sĩ, cố gắng trình bày rõ ràng, ngắn gọn các yếu tố thời điểm nhận thấy bệnh, triệu chứng liên quan, lịch sử sức khỏe bệnh nhân khi được hỏi. Thân nhân cần bình tĩnh chờ đợi bác sỹ chẩn đoán để tránh gây sức ép cho họ phải giải quyết tâm lý của chính bạn nữa. Trong bối cảnh hiện nay, một thân nhân người bệnh không bình tĩnh càng khiến bác sĩ e ngại những phát sinh xung đột nguy hiểm.

Tuy thế, không nên thụ động chờ đợi lê thê trong khi người nhà hoặc bản thân mình vẫn còn triệu chứng đáng ngại. Bệnh nhân và người nhà bệnh nhân có quyền tìm gặp bác sĩ điều trị để được biết thực trạng bệnh, định hướng xử lý và khả năng diễn biến. Có thông tin đầy đủ là cơ sở để tiếp tục xác định yên tâm chữa trị hay chờ đợi diễn biến một cách chủ động. Thông tin ấy cũng hữu ích để tìm sự hỗ trợ chính xác nếu cần huy động thêm mạng lưới quen biết, đề xuất khả năng phương tiện chữa trị cao cấp hơn hoặc chủ động xin chuyển viện… Với một bệnh nhân và người nhà có hành vi hợp lý, bác sĩ sẽ dễ dàng hơn trong việc chia sẻ thông tin. Trường hợp tai biến xảy ra, nhờ đủ thông tin, thân nhân bình tĩnh xét đoán hơn để kiềm chế hành vi bột phát gây hậu quả hình sự đáng tiếc.

Trường hợp thăm khám ngoại trú, bệnh nhân nên hỏi bác sĩ về tác dụng chữa trị của mỗi loại thuốc được kê đơn. Nhờ vậy sẽ tránh việc mua lượng thuốc tốn kém không cần thiết. Loại thuốc được dùng sẽ là thông tin lịch sử điều trị cho những lần đi viện sau. Đừng quên xin điện thoại để liên hệ với bác sĩ. Khi không có được loại thuốc đúng tên, bác sĩ sẽ tư vấn cho mua loại cùng tác dụng, thành phần biệt dược. Ngoài ra, nhất thiết phải hỏi bác sĩ về tiên liệu diễn biến bệnh và các triệu chứng nguy hiểm cần quay lại kiểm tra gấp.

Khi có chỉ định mổ, bỏ thai, làm xét nghiệm tốn kém, các can thiệp y khoa lớn… bệnh nhân cần hỏi bác sĩ đầy đủ các thông tin kèm theo với các phương án điều trị trước khi quyết định. Nhận được kết luận bệnh trọng, rất nên thăm khám thêm ở các cơ sở y tế uy tín khác để đảm bảo kết luận chính xác thay vì hoảng hốt chấp nhận ngay can thiệp y tế hoặc tự làm tâm lý ảnh hưởng sẽ tác động xấu tới diễn biến bệnh, nếu có.

Một kỹ năng giao tiếp cực kỳ quan trọng phải có khi đi viện chính là đừng xử sự theo định kiến với nhân viên y tế. Mọi kinh nghiệm qua nghe, qua “bị” những lần nào trước đó đều có thể không đúng với lần đang gặp, chỉ có tác dụng tham khảo. Có rất nhiều tình huống xảy ra vì lý do khách quan từ diễn biến căn bệnh, vì điều kiện y tế chưa thể đáp ứng, mà nếu xử sự theo định kiến thì chỉ làm tình thế tệ thêm. Điều đó tránh mầm mống cho những xung đột rất dễ bùng phát không cần thiết, làm khó quá trình tiếp cận dịch vụ y tế của chính bạn.

Ngoài các kỹ năng trên, trong bối cảnh tiêu cực y tế và cả những thiếu thốn thật sự về trang thiết bị chưa thể được khắc phục trong ngày một ngày hai, bệnh nhân và người nhà nên chuẩn bị bộ dụng cụ y tế tối thiểu như cặp nhiệt độ, túi chườm… để tránh bị động.

Nếu phải tuân thủ văn hóa phong bì lót tay, xin hãy tạm xem là sự bù đắp cho người chăm sóc để tránh làm bản thân thêm bức xúc, dẫu chính điều đó cũng cần loại trừ dần.

Những kỹ năng trên không mới, không đảm bảo giúp tránh hết mọi trục trặc y tế nhưng là điều có thể thực hành, giúp bệnh nhân và người nhà tiếp cận hệ thống chăm sóc sức khỏe hiệu quả hơn.

Thay lời kết

Những ghi nhận bất cập trên đa phần là chuyện con sâu bỏ rầu nồi canh. Vẫn còn rất nhiều khoa, bệnh viện tổ chức phục vụ người bệnh tận tâm, tận lực và kiểm soát chặt chẽ để ngăn chặn tệ phiền nhiễu, giữ vững y đức và tinh thần trách nhiệm.

Truyền thông nhân rộng gương người tốt việc tốt, quán triệt nội dung y đức, kỹ năng giao tiếp của nhân viên y tế với người bệnh và thân nhân của họ chính là một phía quan trọng để tiến tới củng cố, hoàn thiện mô hình văn hóa ứng xử trong quan hệ xã hội ở lĩnh vực y tế. Mặt khác, cần truyền thông kỹ năng tiếp cận hệ thống y tế cho cộng đồng, từng bước hình thành chuẩn mực ứng xử trong quá trình hành vi đi tìm sức khỏe.

Văn hóa ứng xử y tế chỉ có thể phát triển, duy trì bền vững song song với các nỗ lực tăng cường chuyên môn, y đức, kiểm soát cơ chế tổ chức hệ thống y tế để từng bước xóa bỏ định kiến xã hội về ngành y. Khi ấy bệnh viện mới thực là nhà, lương y là từ mẫu và những kỹ năng ứng phó với tiêu cực bệnh viện sẽ chỉ là… lo xa./.

Song An
(Tạp chí Ngày Nay số 10)

Read More

Doanh nhân Vũ Thị Thuỷ: Khát vọng kinh doanh

Ngoài 40 tuổi, Vũ Thị Thủy vẫn giữ được vẻ trẻ trung. Chị vận áo phông, quần bò giản dị; giao tiếp nhẹ nhàng, chân tình và đôi khi có phần rụt rè. Có thể nói Thủy là người đàn bà đẹp. Ẩn sau dáng vẻ hiền hiền chứ không “sắc” kia là một nữ doanh nhân thành đạt với 3 cửa hàng kính mắt tương đối lớn tại Hà Nội. Đối với giám đốc Thủy, sống để lao động và lao động để sống đã ăn sâu vào tiềm thức tự bao giờ.

Tôi gặp Vũ Thị Thủy – Giám đốc Công ty TNHH kính mắt Thủy Tiên khi chị đang tất bật chuẩn bị khai trương cửa hàng kính mắt mới trên một tuyến phố lớn. Loay hoay với biển hiệu đang thiết kế dở dang và cẩn trọng lựa chọn màu sắc, chị chăm chú đến độ không ngẩng đầu nhìn khách hàng đang ra vào nườm nượp gian trưng bày kính mắt của gia đình. Với Giám đốc Thủy, công việc giúp chị có thêm nhiều niềm vui. “Tôi hạnh phúc vì mình là người kế thừa nghề truyền thống của gia đình”, chị nói.

Vũ Thị Thủy được thừa hưởng niềm đam mê nghề sản xuất, gia công kính mắt từ cha và ông nội. “Ông tôi vốn là thợ kính lang bạt khắp tỉnh thành. Ông sẵn sàng mang nét tài hoa của đôi bàn tay đến bất cứ nơi đâu, không nề hà đường xa hay khó…”. Trân trọng nghề truyền thống, Vũ Thị Thủy quyết tâm lập nghiệp bằng cách tách khỏi gia đình và hoạt động kinh doanh độc lập từ những năm 90 thế kỷ trước. Hàng loạt khó khăn của thời kỳ đầu đổi mới giúp chị có cái nhìn sâu sắc hơn về xã hội cũng như định hướng kinh doanh sau này. Năm 2000, thời điểm chuyển giao thế kỷ - cũng là lúc chị quyết tâm mở công ty để chuyên môn hóa và nâng cao tính hiệu quả trong công việc. Dự định đang ấp ủ thì một căn bệnh quái ác đã khiến chị suy sụp. Đôi mắt của giám đốc Thủy đượm buồn khi nhắc lại “dấu mốc” “khủng hoảng và trì trệ” đó. Sau khoảng thời gian dài chữa bệnh ở Việt Nam cũng như Trung Quốc, Vũ Thị Thủy dần hồi phục và “khát khao được làm việc hơn bao giờ hết”.

Trở lại “thương trường”, chị tiếp tục chỉ đạo tập trung sản xuất, gia công kính mắt vốn là thế mạnh từ trước và thành lập Công ty TNHH kính mắt Thủy Tiên vào năm 2009. Ngoài sản phẩm kính mắt, Thủy Tiên còn cung cấp các loại máy móc trang thiết bị chuyên nghiệp cho ngành kính mắt trên thị trường Việt Nam. Dựa trên mối quan hệ đối tác trước đó, giám đốc Vũ Thị Thủy chọn Công ty TNHH Triền Trí Thượng Hải (Trung Quốc) làm nhà cung cấp các sản phẩm mang nhãn hiệu Tân Thế Kỷ/New Century. Thiết bị chuyên ngành kính mắt của Công ty Triền Trí Thượng Hải đều đạt chuẩn quốc tế và đã được Tổng cục tiêu chuẩn đo lường chất lượng Việt Nam cấp giấy chứng nhận. Tập trung phát tiển tại thị trường Hà Nội và một số tỉnh, thành lân cận, Công ty Thủy Tiên dần khẳng định được thương hiệu và tạo lập lòng tin đối với khách hàng.

 Theo giám đốc Vũ Thị Thủy, quá trình sản xuất kính mắt hiện nay không thể thiếu một số thiết bị tự động. “Máy có thể thực hiện một số chi tiết rất tinh xảo mà con người không thể làm được”. Tuy nhiên, đề cao tay nghề của thợ mới là ưu tiên Thủy Tiên hướng tới “Thợ giỏi có thể làm nhanh và khéo hơn máy ở một số công đoạn”, chị khẳng định. Thậm chí, công ty thường xuyên cử nhân viên sang Trung Quốc học chuyên sâu về bảo hành nhằm đảm bảo tối ưu quyền lợi của khách hàng. “Công ty mới thành lập nên chúng tôi cần phải đảm bảo phương pháp kinh doanh phù hợp với tiến trình hội nhập hóa. Theo đó, chất lượng sản phẩm, giá cả cạnh tranh và uy tín của thương hiệu chính là yếu tố tiên quyết”, Giám đốc Thủy chia sẻ.

Mở rộng cửa hàng đồng nghĩa với khối lượng công việc khổng lồ đè nặng lên đôi vai của Vũ Thị Thủy nên bạn bè và người thân đều không ủng hộ. Thế nhưng, nữ doanh nhân này quyết tâm tự lực cánh sinh thực hiện mong muốn được phát triển công ty bằng chính nội lực của bản thân. Chị bộc bạch: “Tập trung phát triển cửa hàng thật lớn và không dàn trải là định hướng mà tôi đeo đuổi. Khả năng làm tới đâu tôi làm tới đó, chỉ lo mình chưa cố gắng hết sức”. Phòng làm việc của giám đốc Thủy ngổn ngang sách báo về kinh tế. Chị nói nhiều về “thế giới phẳng” với tâm trạng háo hức được tìm hiểu thị trường kính mắt tại châu Âu. “Công ty Thủy Tiên có nhiều khách hàng thân thiết nhưng tôi vẫn muốn mở rộng hướng phát triển của công ty sang các đối tượng khác”.

Vũ Thị Thủy, làm việc không phải để hưởng thụ. Chị cùng gia đình tận tâm làm việc với mong muốn phát huy nghề truyền thống của dòng họ. Tự nhận mình là “tham công tiếc việc”, giám đốc Thủy dồn tâm huyết cho nghiệp kinh doanh chứ chẳng mấy khi “dám” đi nghỉ ngơi, du lịch. “Được lao động là thấy vui chứ cứ nghĩ đến chuyện du lịch là thấy…mệt”, chị cười nói./.

Nhiều người nhận xét Vũ Thị Thủy không làm được kinh doanh vì tính cách…quá hiền. Từng gặp nhiều trường hợp cạnh tranh trong kinh tranh tới mức “giẫm đạp” nhưng chị luôn tâm niệm “dĩ hòa vi quý”. Chị nói: “Cuộc sống tồn tại luật nhân quả. Nếu tâm ta hướng thiện thì ắt có ngày ta được hạnh phúc”. Tôi hỏi chị đã hạnh phúc chưa? Chị cười xòa “Hạnh phúc của tôi là có gia đình và khách hàng thân quen làm điểm tựa. Đó là tài sản lớn nhất tôi nhận được từ cuộc sống”.

Trường Giang
(Tạp chí Ngày Nay số 10)

Read More

Khi ta biết đánh vần chữ "mất"

Nghe Radio Online

• Khi ta biết đánh vần chữ mất

Khi một cái gì đó đã từng là của ta nhưng đến một lúc nào đó, nó không còn là của ta nữa, không phải do nó rời bỏ ta đi, không phải nó bị lấy đi, bị cuốn đi mà là do chính ta đã làm rơi nó, làm tuột mất nó một cách buồn cười, một cách quá dễ dàng đến mức còn không hiểu vì sao mình lại không còn nó nữa.

Khi đó gọi là MẤT.

Mất là trước khi nó rời bỏ ta, nó hiện hữu trong cuộc sống của ta như một thói quen, nó xuất hiện hàng ngày, nó bên ta hàng giờ... và đến bây giờ thì ta không còn nó nữa, nó không còn bên cạnh ta, nó đã rời xa ta, ta không muốn tìm và cũng không thể tìm để giữ nó. Một sự vụn vỡ vĩnh viễn.

Mất là sự thoảng bay trong gió, sụ tan biến, vụt bay đi, nhanh lắm, nhanh đến mức khi bạn nhận ra điều đó thì đã muộn, khi đó sẽ nhận ra và nhận lấy vết thương, có thể không quá đau nhưng hãy thừa nhận là có cảm giác nhói trong tim. Nếu bạn đang có 1 trái tim không vô cảm.

Mất là khi trong ta có 1 khoảng trống còn sót. Vị tri mà thứ trước khi mất nó ngự trị. Tồn tại ở đó, tồn tại trong ta. Ta nhìn vào ta, xuyên thấu, thấy khoảng trống đó, lại thấy đau. Đến bao giờ ? đến khi nào? và ai sẽ là người mang đến cho ta cảm giác khỏa lấp khoảng trống đó? Hay cái khoảng trống đó sẽ mãi mãi nằm im, không được lấp đầy, không được xóa bỏ, như một vết sẹo vô hình nhưng làm ta cảm thấy còn tệ hơn hàng trăm lần vết sẹo trên da... Vậy đã bao lần ta mất?

Làm mất.

Tuột mất

Biến mất.

Chỉ biết là đã mất, mất đi và không còn quay trở lại, không còn tồn tại bên ta như ngày nào? Nếu ta níu kéo, ta kiếm tìm, ta níu giữ..nó ở lại liệu nó còn đẹp còn ý nghĩa còn quan trọng với ta không? Hay giờ đây nó chỉ còn là một hình mẫu khôg hoàn mĩ, một bức tranh được ghép bởi những miếng ghép rời rạc, một bộ phim được diễn bởi những diễn viễn tồi, cực tồi?

Vậy hãy cứ trân trọng cái hoàn mỹ trong quá khứ còn hơn là mải miết kiếm tìm mảnh kép để tạo thành bức tranh không hoàn thiện ở hiện tại Lưu giữ nó trong tim thì tốt hơn là lồng nó vào khung kính bởi nó có thể bị lấy đi bởi bất cứ khi nào và bởi bất cứ ai.

Gìn giữ nó thì tốt hơn là phải kiếm tìm, phải mệt và đau.

Đừng để đến lúc phải tự hiểu ra:

" Đã đánh mất mới bắt đầu biết tiếc"

• Gửi từ email Thieu Phuong Thao - phuongthao.khql@

 

Ảnh minh họa: Rein 

• Nếu ta gặp nhau ở định mệnh

Người ta không thể về với nhau khi còn đầy những hờn ghen

Người ta không thể yêu nhau tiếp khi họ không còn niềm tin

Người ta không thể yêu lại khi chỉ sống bằng những kỷ niệm của quá khứ, còn nghĩa hết tình.

Và hơn hết, đấy là khi người ta không vượt qua được ranh giới bản thân

Anh!

Anh cứ làm em đau, hết lần này đến lần khác,

Từ sau khi anh nói lời chia tay, anh chỉ biết nhận lại chứ chưa từng biết cho đi...

* SMS : “Em là người anh yêu lâu nhất”

Nhói…

Vì em - không - phải – là - người –anh - yêu - nhiều - nhất.

Không là người đặc biệt nhất.

Không là người anh thương nhất.

Không là người anh lo nhất.

Không là người anh sợ mất nhất.

Không là lý tưởng, lẽ sống hay tương lai của anh…

* SMS : “Anh hết yêu em rồi”

Cảm giác đắng ngắt, mặn chát, đau đớn lắm, anh hết yêu em vì anh thích người con gái khác. Anh hết yêu em vì mệt mỏi với em, anh hết yêu em đơn giản vì anh chán em rồi.

Và…anh ra đi!

Anh ra đi với nỗi đau còn lại chỉ một mình em, Anh không hay biết, vì anh đang vui, vì anh hạnh phúc mỉm cười với niềm vui mới…

Chỉ còn em, lặng lẽ đứng nhìn…

Lặng lẽ khóc…

* SMS: “Anh không tin em”

Em tự bảo vệ mình, lại bằng những “Nếu – Thì”

Nhưng em khóc…vì em tổn thương quá!

Biết, yêu là cho người khác quyền năng làm cho mình đau, nhưng…hình như anh thấy chưa đủ, chưa thoả mãn, nên anh không muốn dừng việc làm cho em tổn thương anh nhỉ?

Hay giờ anh nghĩ em không là gì cả nên như thế nào cũng được? Có lẽ thế…

Em sẽ đau thêm bao nhiều lần nữa?

Ảnh minh họa: Jofly

Anh!

Dù sao em chịu đựng rất giỏi, em làm rất tốt, và em không hối hận. Em đang tự làm cho bản thân mình bị tổn thương, nhưng em lại muốn em tổn thương vì anh, để em thoát khỏi cái bóng của anh, để anh không ám ảnh em nữa.

Em tin bản thân mình, làm sao em có thể gục ngã được chứ?

Em đủ tự tin để yêu anh, thì em cũng đủ mạnh mẽ để chấp nhận đau khổ và rời xa anh.

Tình yêu đắng hay tình yêu ngọt cũng là tình yêu anh nhỉ?

Có những lúc chán nản, chỉ muốn chết đi, chết đi một lúc rồi sống lại để xem liệu có bao nhiêu người khóc mình, để xem liệu có bao nhiêu khoảng trống được tạo ra từ sự ra đi của mình.

Nhưng, nghĩ thế thôi, vì cái chết là ngu ngốc nhất!

Người ta bảo: “Ngày đầu tiên chia tay, người kia trở thành tất cả. Ngày thứ hai trở lại là một nửa. Ngày thứ ba còn một phần tư. Và giảm dần theo cấp số nhân cho đến mãi mãi...Nhưng theo quy luật của Toán học thì dẫu có chia đến vô cùng lần vẫn không bao giờ bằng 0 được nên những người cũ không bao giờ là không gì cả...

Anh!

Khi xa mặt cách lòng, ta trở lại với nhau ư...?

Thế nào là kết thúc? Khi rời tay ra, hay khi không còn yêu nữa?

                                                                                                                                                       Ảnh minh họa

Em còn yêu thế là tức là chưa hết… nhưng anh đẩy em ra xa nhau hơn. Anh chọn một con đường không đi về phía em, vậy thì em phải bước về phía anh thôi. Cảm ơn anh vì đã ở bên em trong suốt thời gian qua, yêu em, cho em cảm giác được yêu, được quan tâm, được lo lắng cho ai đó bằng tất cả trái tim mình, cảm ơn bàn tay đã nắm thật chặt, bờ môi ngọt ngào, vòng tay ấm áp…và còn nhiều hơn thế nữa…

Có những sai lầm sẽ vẫn là sai lầm và ta đau khổ khi nhận ra mình sai lầm, nhưng nhờ có nó ta biết: Điều sai lầm duy nhất là phủ nhận những gì trái tim ta thực sự cảm nhận…Và vì thế, em không phủ nhận nỗi nhớ về anh, tình cảm dành cho anh thì không thể vì lòng kiêu hãnh mà xẹp xuống, em muốn quan tâm và lo lắng cho anh như thế, vẫn muốn biết anh sống như thế nào…

Cuộc sống làm người ta thay đổi, đôi khi không thể sống đúng với chính mình, nhưng với người mình yêu thương ta nên sống thật! Giống như trái tim, khi hết yêu một ai đó thì mới biết để yêu một ai đó khác. Khi yêu một người cũng phải học cách để người đó ra đi, dù vậy, em vẫn không hết hi vọng vào những điều sắp tới, nên như thế đúng không anh? Vì em tin, cứ gõ, cửa sẽ mở, sau mỗi thất vọng, không thể giết chết được sự hi vọng. Tình yêu như một trò chơi, không quan trọng ai là người thắng cuộc, hay ai là kẻ thua cuộc, nếu cứ tranh nhau phần thắng thì người thua cuôc không phải anh, cũng không phải em, mà là tình yêu này - đến lúc chúng ta xa nhau em mới nhận ra điều này anh à!

Em không đợi anh, vì em nghĩ, ra đi rồi đến lúc sẽ trở về, dù là trở về để bên nhau như những người bạn, thì điều đó vẫn tốt đúng không anh? Còn bây giờ, em không níu kéo điều gì cả, những kỉ niệm đẹp hay tất cả những lưu nhớ về anh, chúng ta buông tay nhau để sống cho riêng mình, sống cuộc sống không có nhau.

Lần cuối cùng, chắc chắn đấy, vì em sẽ thay đổi, em sẽ làm tất cả điều đó với hi vọng của riêng em. Cho những khoảnh khắc cuối cùng, em không hối hận, vì với tình yêu, em cố gắng hết khả năng, đã cho em – anh và tình yêu những cơ hội.

Ảnh minh họa: Matricaria

Anh!
Đã lâu lắm rồi, Em không có được cảm giác khi anh ôm thật chặt em vào lòng và nói: Anh yêu em…Dù chỉ là, nói dối, sau khi chúng ta chia tay và gặp lại, hay là lúc còn yêu nhau.
Thật sự, em cảm thấy khó khăn khi phải quên anh. Và có lẽ em cũng sẽ rất cô đơn nữa, nhưng sẽ làm được thôi đúng không anh, em cũng phải cố gắng như thế nào đó để được giống như anh chứ, để được bằng anh, hay là hơn anh nhỉ?
Em đã không thể giữ nổi những gì em từng có, vì thế, em sẽ tập quên…Đôi khi người ta không là gì của nhau, người ta xa nhau là tất yếu…Nhưng cuối cùng, em vẫn muốn hỏi anh, rằng: Anh có tin vào định mệnh?
“Và nếu thuộc về nhau ta sẽ trở lại…”
Và nếu gặp nhau ở định mệnh, lúc đó, chúng ta sẽ mỉm cười nhìn nhau thật ấm áp!
Khoảng trống, đến bao giờ mới lại ấm áp như xưa? Đến bao giờ, anh nhỉ?
Một năm…hai năm…hay là hơn nữa?
Em không khóc, em cũng không buồn, em cũng không đau nhiều nữa. Vì sáng còn rất sớm, ngày chỉ mới bắt đầu…Dẫu có khó khăn đến mấy, thì mọi thứ cũng chỉ mới bắt đầu”
Tạm biệt anh!

•  Gửi từ Blogger May!S: “Một sớm mai dậy, chợt thấy hư vô trong đời!”
Blog Radio chuyển thể

Ảnh minh họa: Simoendli

Mời bạn cùng chia sẻ những tâm sự, bài viết cảm nhận về cuộc sống hay các sáng tác thơ, truyện ngắn của chính bạn với bạn đọc Blog Việt bằng cách gửi đường link, file đính kèm theo liên hệ sau:

Blog Radio Sách Điện tử Online

Tel:        (+844)66. 552. 656

Mobile:   0985. 116. 217

Email:    info@gioithieu.com.vn

Read More

KHƠI NGUỒN SÁNG TẠO Ở TRẺ

Tạo tại sao lại phải giáo dục sáng tạo cho trẻ? Sáng tạo là gì? Những sai lầm  nào của bố mẹ khi dạy trẻ sẽ ảnh hưởng đến sự sáng tạo của trẻ? Điều gì ức chế tính sáng tạo, quá nhiều hay quá ít giới hạn? Làm cách nào để phát triển tính sáng tạo ở trẻ? Sự sáng tạo ở trẻ thường bị hạn chế bởi những tiêu chuẩn cứng nhắc của sách giáo khoa, cho nên thời kỳ được tự do phát triển tính sáng tạo chính là thời kỳ trẻ nhỏ. Vì vậy, cha mẹ cần hiều đúng về khả năng sáng tạo để có thể phát huy được tối đa ở mỗi đứa trẻ.

Khả năng sáng tạo dùng để chỉ khả năng suy nghĩ ra những điều mới mẻ,
ý tưởng hay mục đích độc đáo

Sáng tạo ở trẻ là gì?

Khả năng sáng tạo là năng lực đáp ứng một cách thích nghi nhu cầu tồn tại theo lối mới, năng lực gây ra cái gì đấy mới mẻ. Sự thích ứng như vậy chủ yếu liên quan đến cảm giác, phát hiện sự nảy sinh những ý và nghĩa trong quá trình hình thành mục đích hoặc mang những hình thức của các cấu trúc mới, những qúa trình hoặc sáng chế mới hoặc tiếp tục tồn tại.

Vì vậy, cần phải hiểu một cách phù hợp khi chúng ta nói về khả năng sáng tạo ở trẻ. Năng lực sáng tạo ở trẻ có thể hiểu rằng với một biện pháp giáo dục hợp lý, trẻ sẽ có khả năng tự tin, khả năng ghi nhớ, khả năng thích ứng, khả năng phân tích, tổng hợp... Nhưng khi bàn đến tính sáng tạo, thì chúng ta đã bước qua khu vực của thiên hướng mang tính nghệ thuật và khoa học, mà ở đó những nguyên tắc tốt về giáo dục chỉ là một yếu tố không mang tính bắt buộc. Các thiên tài về hội họa, về kiến trúc và khoa học, sáng tạo ra những tác phẩm nghệ thuật, những tư tưởng triết lý mới phải chăng là đều xuất phát từ những gia đình mà cha mẹ là những người có kỹ năng giáo dục tốt, hay cho con uống đều đặn sữa bột thông minh?
Vì vậy, chúng ta - những bậc cha mẹ  nên biết tự giới hạn khi đề cập đến khả năng sáng tạo, một trong những bí ẩn của não bộ - để tránh gây áp lực cho chính mình và cho những đứa con.

Những sai lầm  nào của bố mẹ khi dạy trẻ sẽ ảnh hưởng đến sự sáng tạo của trẻ?

Như chúng ta đã biết, sự sáng tạo của trẻ em thường bắt đầu từ sự tái tạo, bắt chước, mô phỏng… và thường không có tính chủ đích. Sự sáng tạo của trẻ em phụ thuộc nhiều vào xúc cảm, vào tình huống và thường kém bền vững. Vì vậy, môi trường giáo dục, văn hóa ứng xử trong gia đình, trường học hiện nay lại là một rào cản cho sự phát triển sáng tạo của trẻ. Những sai lầm thường mắc phải của người lớn:

- Người lớn thường thích trẻ vâng lời, làm theo sự chỉ dẫn hơn là trẻ nghĩ ra những điều gì mới mẻ,  ý tưởng riêng khác với ý kiến của người lớn.

- Người lớn thường thích áp đặt, ý tưởng, mong muốn, cách làm của mình hơn là để trẻ được tự do thể hiện ý tưởng, được làm theo cái trẻ thích …

- Người lớn thường đánh giá thấp khả năng của trẻ, không tin tưởng vào trẻ có thể làm được.

- Người lớn thường không đủ khả năng kiên nhẫn và có thời gian chờ đợi trẻ tự lập làm việc gì đó mà thường làm thay con mình với tâm lý “cho nhanh, còn làm việc khác”…

Những sai lầm này gây nên hệ quả tất yếu: trẻ thiếu sự trải nghiệm cần thiết, ngăn cản sự tìm tòi để giải quyết tình huống của trẻ, làm chúng mất đi cơ hội để tự trải nghiệm và trở nên thụ động, kém tự tin. Như vậy, chính người lớn đã là nguyên nhân chính đang cản trở sự phát triển sáng tạo của trẻ.

Việc đặt ra các giới hạn có làm ức chế tính sáng tạo của trẻ không?

TheoTodd Lubart tiến sỹ , giáo sư tâm lý học, tác giả cuốn “Tâm lý học sáng tạo”: Một nghiên cứu đã được tiến hành tại các trường học. Ba mẫu gia đình được lựa chọn: Quy tắc nghiêm ngặt, quy tắc mềm dẻo và không có quy tắc. Với mẫu gia đình thứ nhất, các quy tắc đặt ra luôn phải được tuân thủ chặt chẽ: "Chỉ được xem ti vi 1h đồng hồ mỗi ngày, từ khoảng 19h – 20h". Với mẫu gia đình thứ hai, các quy tắc linh hoạt hơn "Xem ti vi từ khoảng 19 – 20h mỗi ngày nhưng có những trường hợp ngoại lệ". Và mẫu gia đình thứ ba, được gọi là ngẫu hứng, không có các quy tắc bắt buộc: "Xem ti vi tùy thích khi nào bạn muốn". Kết quả, trong các gia đình quá nghiêm khắc hay quá tự do, tính sáng tạo phát triển kém hơn.

Đó là vì tính sáng tạo là một sản phẩm độc đáo, phát sinh theo yêu cầu của một ngữ cảnh cụ thể. Một môi trường quá cứng nhắc sẽ cản trở việc bộc lộ các ý tưởng, nảy sinh các lối mòn. Trong ngữ cảnh đó, các ý tưởng không được cho phép cũng không được khuyến khích. Một môi trường quá tự do lại thiếu các nguyên tắc cốt yếu để tạo điều kiện cho các ý tưởng nảy sinh và gắn kết với một ngữ cảnh cụ thể.

Vậy điều gì ức chế tính sáng tạo, quá nhiều hay quá ít giới hạn?

Cũng theo tiến sỹ Todd Lubart: Việc thiếu trân trọng các giá trị của sáng tạo và giá trị của chính đứa trẻ là nguyên nhân. Việc sợ bị thất bại cũng vậy. Một đứa trẻ sợ bị thất bại sẽ không dám thử làm những điều khác biệt. Hơn nữa, môi trường giáo dục cổ điển cũng không hướng tới việc đề cao các giá trị của tính sáng tạo. Một ý tưởng sáng tạo có thể bị coi như biểu hiện tiềm tàng như một sự rối loạn, cũng có thể không phải là một ý tưởng được mọi người mong đợi. Chúng ta luôn mong đợi đứa trẻ đưa ra các câu trả lời chuẩn mực hay nói những gì chúng được dạy…

Làm cách nào để phát triển tính sáng tạo ở trẻ?

 Hãy đề nghị bé tham gia vào cách hoạt động kích thích óc sáng tạo và giúp bé sáng tạo một cách năng động. Một vài hoạt động hiện nay dường như quá mang tính chỉ dẫn đối với bé. Nó đòi hỏi bé phải có câu trả lời chính xác giống như khi ở trường học. Không phải là các hoạt động sáng tạo khi đứa bé phải tô màu bức tranh với những màu sắc đã định trước hay vẽ một bức tranh theo các con số… Các hoạt động sáng tạo không bao giờ đòi hỏi một câu trả lời chuẩn mực. Các hoạt động này phải tạo ra sự tự do trong một giới hạn nhất định và đòi hỏi một quá trình làm việc công phu. Hãy yêu cầu bé vẽ theo một chủ đề, hoặc đưa cho bé tiêu đề của một bức tranh, đề nghị bé sắp xếp các phần khác nhau thành một câu chuyện hoàn chỉnh…

 Những nét tính cách cá nhân nào được coi là điều kiện thuận lợi để phát triển tính sáng tạo?

Đó là dám mạo hiểm, không hùa theo xu hướng nhất thời, có tư tưởng cởi mở và có tính kiên trì (không bỏ cuộc giữa chừng), có động cơ nội tại. Thiếu những nét tính cách đó bạn không thể làm gì được. Không thể một mình mà có thể sáng tạo được.

Vai trò của sự động viên, khuyến khích của người lớn trong việc phát huy sự sáng tạo ở trẻ?

 Khi đứa trẻ làm một việc gì đó, một công việc nhà, hoặc vẽ một bức tranh, vì có người nói với nó "Hãy làm đi, con sẽ được thưởng kẹo hoặc được cho tiền", tức là đứa trẻ đang bị thúc đẩy bởi những động cơ bên ngoài. Động cơ nội tại là mong muốn của chính đứa trẻ, muốn bộc lộ cho mọi người thấy năng lực, tài năng và sự khéo léo của mình… Đó là mong muốn được cha mẹ thừa nhận, được khen ngợi và được đề cao giá trị bản thân.

Hãy tìm cách khuyến khích trẻ. Một đứa trẻ khi vẽ tranh trong một căn phòng phủ đầy các bức áp phích sẽ tạo ra một tác phẩm giàu tính sáng tạo hơn so với một đứa trẻ vẽ trong một căn phòng trống trơn, nơi các bức tường sơn màu trắng. Cha mẹ đừng quên rằng bản thân mình cũng là một yếu tố quan trọng, làm gương cho trẻ. Cha mẹ ham mê sáng tạo sẽ là nguồn động lực rất lớn kích thích trẻ sáng tạo./.

Hà Minh Loan

(Tạp chí Ngày Nay số 10)

Read More

Chương trình giáo dục giới tính “Tình yêu bền vững” ở Hà Lan

Hà Lan là quốc gia phát triển cao và là thành viên của Liên minh Châu Âu. Dân số Hà Lan năm 2010 là 16,5 triệu người, bao gồm 3,4 triệu người nhập cư. 55% số người nhập cư  đến từ các nước đang phát triển (chủ yếu từ Suriname, Antilles thuộc Hà Lan, Thổ Nhĩ Kì và Ma rốc). 18% dân số dưới 15 tuổi và tổng bình sản phẩm quốc nội bình quân đầu người là 48.223 đô la Mỹ vào năm 2009. Hà Lan đứng thứ bảy về chỉ số phát triển con người của Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc(UNDP). Hà Lan được biết đến là quốc gia có sức khỏe sinh sản và tình dục tốt, đặc trưng bởi tỷ lệ sử dụng các biện pháp tránh thai cao, tỷ lệ phá thai và trẻ vị thành niên mang thai rất thấp.

Các trường ở Hà Lan có tính độc lập cao trong việc quyết định chương trình giảng dạy, đặc biệt là những môn không thi cử. Bất cứ tổ chức nào cũng có thể mở trường học miễn là có đủ những điều kiện khác nhau. Các trường có thể quyết định giáo án riêng, nhưng Bộ Giáo dục xác định vài tiêu chuẩn thi cử. Tự các trường có thể quyết định lựa chọn giáo trình Giáo dục giới tính trong một số giáo án có sẵn trên “thị trường”. Tuy nhiên, Bộ Giáo dục bắt buộc trong giáo án phải có 2 môn: Sinh học và Chăm sóc cá nhân và xác định rõ khung chương trình cho 2 môn này. Ví dụ, môn Sinh học phải có tiết “Giới tính và Sinh sản”; “Cách phòng tránh thai”, môn Chăm sóc cá nhân phải có tiết “Giảm nguy cơ mắc các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục”; “Sự kết hợp giữa mong muốn cá nhân và ranh giới của hành vi”; “Cách bắt đầu và giữ gìn các mối quan hệ”.

Hai giáo trình được biết và sử dụng rộng rãi nhất là “Các mối quan hệ và Giới dục giới tính” cho trường tiểu học, và “Tình yêu bền vững” cho trung học cơ sở. Cả hai giáo trình được xây dựng vào khoảng năm 1990.

Giáo trình “Các mối quan hệ và Giáo dục giới tính” ở trường tiểu học (gồm tám cấp học, từ 4 đến 12 tuổi) xây dựng năm 1990, hiện tại vẫn đang tiếp tục mở rộng và hoàn thiện. Có tổng cộng 49 bài học khác nhau cho giáo viên lựa chọn. Trọng tâm ở những lớp thấp về: tìm hiểu cơ thể con người, quan niệm về bản thân và những người khác, sự khác biệt giữa bé trai và bé gái, tình bạn, động chạm cơ thể. Khi trẻ lớn hơn, bắt đầu quan tâm và hiểu biết nhiều hơn thì trọng tâm dần chuyển sang chủ đề như: nhận thức bản thân, con trai và con gái nghĩ về bạn khác giới như thế nào, kết bạn và duy trì tình bạn như thế nào, cảm giác khi yêu và tình dục, bao gồm cả cả lạm dụng tình dục. Ở lớp cao nhất( tuổi từ 10 đến 12) các chủ đề quan trọng là: các thay đổi ở tuổi dậy thì, tình bạn và tình yêu,(bắt đầu) các mối quan hệ, ham muốn tình dục và phòng tránh thai, chống lại áp lực không mong muốn “phải bằng bạn bằng bè”.

Chương trình giảng dạy bao gồm tất cả các giai đoạn phát triển giới tính, xã hội, tâm sinh lý ở trẻ. Các bài học theo sát ba chủ chương của Bộ Giáo dục:

■   Phát triển tâm sinh lý

■   Phát triển kỹ năng xã hội và các mối quan hệ

■   Tình dục và sức khỏe

Phương pháp dạy vừa học vừa chơi và đa dạng.

Giáo trình “tình yêu bền vững” phiên bản thứ tư xây dựng từ những năm 2009-2010 và hoàn thành vào năm 2011. Trên thực tế từ 5 đến 10 năm chúng ta cần một giáo trình mới, vì văn hóa, quan niệm và thần tượng giới trẻ thay đổi. Vì vậy chương trình giáo dục luôn phải cải tiến để giải quyết các thách thức và nguy hiểm mới.Ví dụ, ở Hà Lan, có hiện tượng những gã trai bảnh bao ga lăng, dùng lời lẽ ngon ngọt dụ dỗ các cô gái trẻ và dần biến họ thành gái mại dâm. Vấn đề này trở nên nghiêm trọng và gây nhức nhối dư luận xã hội. Vì vậy cách phòng chống, tự bảo vệ  được bổ xung vào phần phụ chương giáo trình. Giáo trình cũng có cải tiến quan trọng cho nhiều nhóm mục tiêu.

Mục tiêu và các nhóm mục tiêu

Mục tiêu của giáo trình là dạy kỹ năng ứng xử giữa con trai và con gái khi yêu (gồm cả tình dục), giúp các em yêu an toàn, bình đẳng, hài lòng. Khái niệm “kỹ năng ứng xử” bao gồm kiến thức đầy đủ, thái độ, kỹ năng giao tiếp và xã hội, điều chỉnh hành vi giúp các em điều chỉnh và cảm nhận tình yêu một cách tích cực. Hiểu biết đầy đủ cách phòng tránh các nguy cơ khi quan hệ(các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục, mang thai ngoài ý muốn và lạm dụng tình dục) là phần quan trọng trong kỹ năng ứng xử.

Giáo trình giảng dạy được xây dựng từ các vấn đề như mang thai ngoài ý muốn, phá thai, bạo hành tình dục và khác biệt giới tính rất khó khăn và khác biệt khi đưa vào. Nhưng từ năm 2000 dưới sự hợp tác với RNG những thiếu sót trên được khắc phục trong phiên bản thứ 3 giáo trình. Ngoài ra, các nhóm đối tượng dần được mở rộng. Ban đầu, đối tượng giáo trình là các em học sinh từ 13 đến 15 tuổi, học lớp 7 và 8 ở các trường hướng nghiệp dạy nghề và khoảng 60% học sinh từ 12 đến 16 tuổi. Học sinh các trường này thuộc nhóm “nguy cơ nhất” vì các em hay bắt đầu quan hệ tình dục ở độ tuổi tương đối trẻ. Học sinh năm đầu(12 đến 14 tuổi) trường đẳng cấp hơn như các trường dự bị đại học và dạy nghề cao cấp chỉ được thêm vào ở phiên bản thứ 4 giáo trình. Đồng thời, có một phiên bản phù hợp cho học sinh gặp khó khăn về ngôn ngữ như phần lớn các em mới nhập cư. Kết quả là bây giờ chương trình mở rộng cho hầu hết học sinh từ 13 đến 15 tuổi trong nước.

Đặc điểm giáo trình

Giống như các phiên bản trước, phiên bản giáo trình thứ tư gồm 6 bài học và phụ chương chi tiết về mối đe dọa bị dụ dỗ làm gái mại dâm, cũng như về người đồng tính. Mỗi bài học dài khoảng 50 phút có chủ đề:

1)     Khi bạn biết yêu

2)     Và sau đó bạn có mối quan hệ

3)     Bạn muốn tiến xa đến đâu?

4)     Hoặc quan hệ tình dục an toàn hoặc không quan hệ

5)     Bạn cần biết gì về bao cao su và thuốc tránh thai?

6)     Làm thế nào để quan hệ tình dục an toàn?

7)     Một bài kiểm tra. Giáo viên có kinh nghiệm cần chuẩn bị 14 phút trước mỗi tiết học

Đi kèm theo giáo trình có 5 phần:

1)     Tạp chí minh họa cho học sinh có các tình huống, nhân vật và tranh ảnh

2)     Băng video hoặc đĩa DVD về những câu chuyện có chủ đề của 5 bài học

3)     Giáo trình giáo viên gồm lời giải thích, hướng dẫn và bài tập cho học sinh

4)     Áp phích của giáo trình “Tình yêu bền vững”

5)     Bao cao su (để minh họa hoặc phát cho học sinh)

Giáo trình “Tình yêu bền vững” là chương trình giáo dục giới tính độc lập, có trong chương trình giảng dạy với chi phí thấp. Đây là minh họa tốt cho các nước khác muốn phát triển chương trình giáo dục giới tính tương tự./.

Ngày Nay số 10

Read More